Houtstook

Met het koudere weer en donkere dagen gaan de houtkachels en open haarden weer aan. Veel mensen vinden een houtkachel of open haard gezellig. Bovendien kan door stookhout te gebruiken in plaats van aardgas (of het gebruik van elektriciteit) voor ruimteverwarming, geld worden bespaard. Het stoken van hout is alleen niet zonder gevolgen. Houtstook levert namelijk een grote bijdrage aan de lokale luchtverontreiniging (en daarmee nadelige gezondheidseffecten) en zorgt ook voor geuroverlast.

Houtstook, luchtkwaliteit en gezondheid

Bij de verbranding van hout en houtskool komt houtrook vrij. In deze rook zitten verontreinigende stoffen die slecht zijn voor de luchtkwaliteit en de gezondheid. Bijvoorbeeld fijnstof (inclusief roet), koolmonoxide (CO), vluchtige organische stoffen (VOS) en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAKs). Welke verontreinigende stoffen precies vrijkomen bij houtstook en hoeveel, hangt af van de manier waarop hout wordt verbrand (oude of moderne houtkachel, open haard of vuurkorf), de kwaliteit van het hout (soort hout en vochtgehalte) en het gedrag van de stoker. Lokaal kan de hoeveelheid verontreinigende stoffen in de lucht door houtstook flink oplopen. Vooral als de rook blijft hangen, bij weinig wind of mistig weer. Bij deze ongunstige weersomstandigheden zorgt houtstook voor een verslechtering van de luchtkwaliteit. Zo is het aandeel van houtstook in de totale binnenlandse uitstoot van fijnstof, een belangrijke indicator van de algehele luchtkwaliteit, circa 24%. Houtstook is dus een grote bron van de fijnstofuitstoot in Nederland.

Blootstelling aan fijnstof kan leiden tot gezondheidseffecten. Volgens de WHO draagt blootstelling aan fijnstof bij aan ziekte en vroegtijdige sterfte. Mensen met bestaande luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten, ouderen en kinderen zijn gevoeliger voor fijnstof. Zij kunnen meer en eerder klachten ontwikkelen als ze fijnstof inademen. Daarnaast beschouwt de Gezondheidsraad hinder als een nadelig gezondheidseffect. Dus ook hinder door de geur van houtstook. Houtstook, zowel binnen (open haard, allesbrander) als buiten (barbecue, vuurkorf), is de belangrijkste bron van ernstige geurhinder. Open haarden en allesbranders zijn daarmee ook de belangrijkste bron voor ernstige slaapverstoring door geur.

Beter stoken helpt

De juiste manier van hout stoken maakt veel verschil. Door de onderstaande maatregelen te nemen kan de uitstoot door houtstook worden beperkt.

Stook alleen droog hout	Vochtig hout brandt niet goed en geeft extra veel rook en fijnstof. Zelf houthakken? Droog het hout minstens 2 jaar. Gebruik een vochtmeter om te meten of het hout droog genoeg is. Het vochtgehalte mag maximaal 15% zijn.
Stook geen geïmpregneerd of geverfd hout	Bij de verbranding van bewerkt hout komen zware metalen vrij. In (spaan)plaat en laminaat zit veel lijm. Ook die horen daarom níét in de houtkachel of open haard. Het is verboden bewerkt hout te stoken.
Laat de open haard uit bij windstil of mistig weer	Zeker bij windstil weer kan het stoken van hout veel overlast veroorzaken. Wil u dit checken, raadpleeg de Stookwijzer (opent in nieuw tabblad).
Zet luchttoevoer kachel helemaal open	Als er genoeg zuurstof is kan het hout kan beter verbranden. Schuif de luchttoevoerklep nooit dicht om het vuur te ‘smoren’. Het hout verbrandt dan niet volledig en daardoor ontstaan er extra veel schadelijke stoffen, zoals koolmonoxide. Zorg voor voldoende aanvoer van verse lucht in de kamer. Zet ventilatieroosters open tijdens het stoken.
Laat de schoorsteen minstens één keer per jaar vegen	Een schone schoorsteen is ook van belang. Op tijd vegen verkleint de kans een schoorsteenbrand.

Stookwijzer

De Stookwijzer (opent in nieuw tabblad)geeft advies over wanneer mensen beter geen houtvuur kunnen maken. Dit is afhankelijk van de windkracht (schaal van Beaufort) en de luchtkwaliteit. Daarmee kan de Stookwijzer helpen overlast door houtrook voor de omgeving te beperken. Bij code rood is nadrukkelijk het advies om geen hout te stoken. Bij code oranje is het advies om beter nu geen hout te stoken om overlast te beperken. Bij code geel zijn de weersomstandigheden beter om de rook te laten verspreiden en dus hout te stoken.

De Omgevingsdienst Twente adviseert overigens om onder geen omstandigheid hout te stoken. Daarmee worden nadelige gezondheidseffecten en geuroverlast door houtstook voorkomen. Gaat u toch hout stoken? Houdt dan rekening met de stookadviezen op deze webpagina en van de Stookwijzer.

---